Voorgeschiedenis omgeving

Al in de Romeinse tijd was er bewoning op de stroomrug gronden, die over Bruchem en Kerkwijk naar Delwijnen lopen. Hier zijn ook sporen van Romeinse bewoning gevonden.
Kerkwijk moet vanouds het kerkelijke centrum zijn geweest. Het is vermoedelijk met Bruchem en Boven-Delwijnen het mooiste voorbeeld van een langgerekte Frankische boerennederzetting. De woongedeelten waren naar het bouwland (de Eng) gekeerd, waar de Achterstraat liep. Vlak achter het huis is de grond uitgegraven om de erven mee op te hogen tegen de overstromingen.  Bruchem, Delwijnen en Kerkwijk waren oudtijds dagelijkse (lage) heerlijkheden, terwijl Nederhemert een hoge heerlijkheid was. Dat wil zeggen dat Nederhemert een eigen rechtbank bezat, waardoor de heer of namens hem recht werd gesproken, ook in criminele zaken. Voorts had Nederhemert een eigen dijkstoel.
De bewoners van deze dorpen hebben eeuwenlang gestreden tegen het water. Duidelijke sporen vindt men thans nog terug. Na de bedijking zijn de boerenerven verder opgehoogd. Dit was noodzakelijk geworden omdat, wanneer de dijk rond de Bommelerwaard bezweek, de waterstand daar veel hoger opliep, dan voor de bedijking. Men zocht dan hoger gelegen plaatsen op, zoals bijvoorbeeld de kerk. Het gevaar van schade bij overstroming woog toen zwaarder dan de ligging dichter bij de landerijen. Het grasland werd toen niet voor melkveehouderij gebruikt, maar voor jongvee, paarden, hooiwinning en ook voor de handel. In Nederhemert stonden veel boerderijen dicht bij de dijk en ook veel huisjes tegen de buitenteen van de dijk in het westen, waar geen risico bij ijsgang optreedt.
De wateroverlast en de oorlogen zijn in de gehele geschiedenis van de Bommelerwaard de grootste factoren geweest, die remmend hebben gewerkt op de welvaart van deze streek. De vele dijkdoorbraken troffen vooral de bewoners van het laaggelegen middengebied van de waard. Deze bevolking bestond uit een klein aantal grote boeren, wat handwerklieden en kleine middenstanders, die maar net aan het bestaansminimum kwamen, en verder uit land- en fabrieksarbeiders en wat keuterboertjes. De arbeiders vonden ‘s zomers werk bij de boeren of op de steenfabrieken.

Bijna allemaal hadden ze een stukje grond. De lonen waren laag en in de zomer en het najaar moest de kost ook worden verdiend voor de wintermaanden, want dan was er geen werk. Vandaar dat groepen arbeiders uit deze streek onder andere naar de Zuid-Hollandse eilanden trokken om daar mee te helpen bij de oogst. Het streven van deze arbeiders was erop gericht zelf boer te worden. Vandaar de vele keuterboertjes in deze dorpen.
Een symptoom van de geringe mate van welvaart waarin onze grootouders moesten leven was onder ander het grote aantal geiten, dat hier werd gehouden (de koe van de eenvoudige man). Voor de gezinnen van de arbeiders van de keuterboer leverde de geit melk voor het eigen gezin en mest voor het land. De kosten van onderhoud waren gering: wat gras en hooi van de wegbermen en afval van het huishouden.
Een ander verschijnsel was het grote aantal kleine huisjes, die nu wel schilderachtig aandoen, maar die vaak werden bewoond door grote gezinnen en weinig of geen leefruimte boden. Bij de waterramp van 1861 werden vele van deze huisjes weggespoeld, want ze waren vaak maar van leem, vlechtwerk en ongebakken stenen opgetrokken. Na 1861 zijn ze vaak in rijen gebouwd langs de bermen van de kaden en de polderwegen, op poldergrond!

Nederhemert is een deel van de gemeente Zaltbommel, in de Nederlandse provincie Gelderland. Nederhemert bestaat uit de dorpen Nederhemert-Noord en Nederhemert-Zuid. Nederhemert is, als Hemert, bekend sinds de 11e eeuw. Er zijn aanwijzingen dat bepaalde vermeldingen uit de 9e eeuw op Nederhemert slaan, maar dat is niet met zekerheid te zeggen. In het begin van de 14e eeuw wordt er in Nederhemert een kasteel gebouwd en opgedragen aan Reinoud van Gelre. In 1318 komt het huis in bezit van Willem de Cock, die zich hierop Van Hemert laat noemen. Deze familie was tevens in het bezit van een aantal andere heerlijkheden in het rivierenland. Nederhemert was tot 1955 een zelfstandige gemeente en ging toen op in de gemeente Kerkwijk. De dorpen tellen samen 1496 inwoners (per 1 januari 2008).

Nederhemert-Noord ligt ten noorden van de Afgedamde Maas. Het dorp telt ca. 1490 (1999) inwoners. De Nederlands hervormde kerk is gebouwd in de 18e eeuw en is in de jaren 80 uitgebreid. Aan de dijk staat een molen (grondzeiler) 'Gebr. Remmerde'. De molen is gebouwd rond ca. 1716 en is in 2004 gerestaureerd. Nederhemert-Zuid (ook bekend als "Het Eiland") ligt ten zuiden van de Afgedamde Maas. Het dorpje telt circa 45 inwoners. Al ruim 90 jaar lang is de speeltuin een begeerde trekpleister voor jong en oud. De Nederlands hervormde kerk is gebouwd in de 14e-16e eeuw. Tot 1944 had de kerk nog een toren en een schip. De toren en het schip werden in de Tweede Wereldoorlog verwoest. Het in 1550 gebouwde koor werd in 1958 gerestaureerd en in gebruik genomen als kerk.

Het meest bekende gebouw van het dorpje is het kasteel Nederhemert. De eerste delen van het kasteel werden rond ca. 1300 gebouwd. Het kasteel werd in de laatste dagen van de Tweede Wereldoorlog door brand verwoest, alleen de indrukwekkende buitenmuren bleven overeind staan. Het heeft 50 jaar moeten wachten op restauratie, maar in 2001 werd er begonnen met de restauratie die tot in 2005 duurde. Het dorpje is een beschermd dorpsgezicht.